Από την Anni Eza
Πιστοποιημένη ενεργειακή θεραπεύτρια, εκπαιδεύτρια αυτογνωσίας και προσωπικής ανάπτυξης παιδιών και ενηλίκων.

Έρχεται ο Σεπτέμβρης σιγά σιγά να μας πάρει τρυφερά από το χέρι και να μας
οδηγήσει στο σχολείο. Κάθε Σεπτέμβρη για πολλούς από εμάς αρχίζει ουσιαστικά η χρονιά. Είναι η δική μας Πρωτοχρονιά, η αρχή του σχολικού έτους. Συνήθως την περιγράφουμε ως μετάβαση από το καλοκαίρι, τις διακοπές και τη ξεκούραση στην εργασία και στο σχολείο. Φέτος όμως η λέξη μετάβαση μου φαίνεται σκληρή και διαχωριστική. Φέτος ο Σεπτέμβρης είναι μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για μια νέα αρχή μέσα στην τρέχουσα χρονιά.

Είναι ευκαιρία να συναντηθούμε με τα παιδιά μας και να βάλουμε τη σχέση μαζί τους σε νέες βάσεις. Να τα ακούσουμε αληθινά. Να αφουγκραστούμε και να απαντήσουμε τις ανάγκες τους. Είναι ευκαιρία να θέσουμε νέους στόχους, ατομικούς και συλλογικούς, ακριβώς όπως κάνουμε κάθε Πρωτοχρονιά.

Και ξέρετε ποια άλλη ευκαιρία μας δίνει ο Σεπτέμβρης φέτος; Να ακούσουμε και να απαντήσουμε τις ανάγκες του εσωτερικού μας παιδιού. Τι χρειάζεται αυτό το παιδάκι; Τι θέλει από εμάς; Ας το πάρουμε απόφαση να του δώσουμε την ευκαιρία να μας μιλήσει ειλικρινά. Ακούγοντας το εσωτερικό μας παιδί ακούμε όλα τα παιδιά του κόσμου, ανακτούμε την παιδικότητα μας και ανοίγουμε την καρδιά μας.

Εύχομαι αυτό το Σεπτέμβρη να οδηγηθούμε στα βάθη της ύπαρξής μας, να αγκαλιάσουμε το εσωτερικό μας παιδί και μαζί του όλα τα παιδιά. Εύχομαι αυτό τοφθινόπωρο, πριν προχωρήσουμε στο χειμώνα, να κρατήσουμε τη ζεστασιά και το ανέσπερο φως του Αυγούστου στην καρδιά μας. Καλή μας αρχή…

Facebook: https://www.facebook.com/anni.eza.71
Instagram: https://www.instagram.com/anni_eza/
Twitter: https://twitter.com/anni_eza
Tumblr: https://anni-eza.tumblr.com/

Πιστοποιημένη ενεργειακή θεραπεύτρια, εκπαιδεύτρια αυτογνωσίας και προσωπικής ανάπτυξης παιδιών και ενηλίκων

Κάθε χρόνο την 1η Ιουνίου γιορτάζουμε την παγκόσμια ημέρα γονέων. Οι γονείς μας είναι οι ρίζες μας. Για κάποιους από εμάς είναι οι άνθρωποι που μας έφεραν στον κόσμο. Για κάποιους από εμάς όμως είναι οι άνθρωποι που μας μεγάλωσαν παρόλο που δεν έχουμε καμία βιολογική σύνδεση μαζί τους. Ο γονιός δεν καθορίζεται από τη συγγένεια. Καθορίζεται από την καρδιά.

Οι γονείς μας είναι εκείνοι που στέκονται δίπλα μας στην πορεία της ζωής μας. Εκείνοι με τους οποίους νιώθουμε αυθεντική σύνδεση από καρδιάς κι αυτό δεν έχει καμία σχέση με τη βιολογική συγγένεια. Είναι εκείνοι που φροντίζουν τις ανάγκες μας όσο είμαστε παιδιά και μας υποστηρίζουν κατά τη μετάβασή μας στην εφηβεία και την ενηλικίωση. Είναι οι άνθρωποι που μας διδάσκουν πώς να αγαπάμε ανιδιοτελώς. 

Η ανιδιοτέλεια είναι προϋπόθεση για να γίνει κάποιος γονιός, είτε μητέρα είτε πατέρας. Όταν αποφασίζουμε να αναλάβουμε το ρόλο του γονέα χρειάζεται να έχουμε επίγνωση ότι πρόκειται να δημιουργήσουμε μια σχέση που θα διαρκέσει μέχρι το τέλος της ζωής μας. Χρειάζεται να είμαστε έτοιμοι να καταλάβουμε ότι θα σταματήσουμε να σκεφτόμαστε μόνο τις δικές μας επιθυμίες και ανάγκες, καθώς θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψιν και τις ανάγκες και τις επιθυμίες των παιδιών μας. Θα αντιμετωπίσουμε πολλές νέες και διαφορετικές προκλήσεις. Θα χρειαστεί να βρούμε και να δημιουργήσουμε καινούργιες ισορροπίες στη ζωή μας. Πρόκειται να ανοίξουμε ένα παράθυρο σε άλλο είδος συμπερίληψης και ενότητας γιατί δένουμε τη ζωή μας με έναν άλλο άνθρωπο για πάντα.

Ως γυναίκα που δεν έχει αποκτήσει βιολογικά παιδιά ως τώρα, από επιλογή, μπορώ να πω πως ο ρόλος του γονιού έχει και μια συμπαντική πλευρά. Λόγω της δουλειάς μου  περνάω πολύ χρόνο με τα παιδιά και νιώθω σαν καθένα τους να είναι δικό μου παιδί. Μου αρέσει να αλληλεπιδρώ μαζί τους με ειλικρινή ανιδιοτελή αγάπη. 

Ως κόρη πάντα ένιωθα ότι οι γονείς μου ήταν παρόντες στη ζωή μου με το δικό τους τρόπο. Η μαμά μου είναι γήινη παρουσία και μου έδωσε ρίζες. Πάντα μου έδινε αγάπη και υποστήριξη και μου έδειξε πώς να προχωράω μπροστά βήμα βήμα. Μου έμαθε να εμβαθύνω στον εαυτό μου και να χτίζω γερά θεμέλια για όλα όσα επιθυμώ να δημιουργήσω. Ο μπαμπάς μου υπήρξε πάντα το στήριγμά μου. Μου έμαθε να ακολουθώ την καρδιά μου. Πάντα με ωθούσε να ακολουθώ τα όνειρά μου και να εμπιστεύομαι τη διαίσθησή μου. Έχει πλάκα και παιχνιδιάρικη διάθεση και πάντα βλέπει τη θετική πλευρα της ζωής. Μου έμαθε πώς να βρίσκω το θετικό σε κάθε κατάσταση, να μαθαίνω και να μεγαλώνω όπως τα κλαδιά ενός δέντρου. 

Μαζί κατάφεραν να μου δώσουν όλα όσα θα χρειαζόμουν για μια γεμάτη και ευτυχισμένη ζωή. Με έκαναν να νιώθω ασφαλής, με είδαν και με άκουσαν για αυτό που είμαι κι αυτό δεν ήταν εύκολο, πιστέψτε με. Μπορώ να το καταλάβω πια με την ενήλικη οπτική μου. Πάντα μου λένε πόσο περήφανοι είναι για μένα και πόσο ανακουφισμένοι νιώθουν που πέτυχαν το ρόλο τους ως γονείς. Τελικά αυτό σημαίνει να είσαι γονιός…μια αρμονική συμφωνία ανάμεσα στην ευτυχία και την αγωνία, ένας χορός ανάμεσα στο να μάθεις στους απογόνους σου να πετάνε, αλλά να μένουν και γειωμένοι ταυτόχρονα!

Facebook: https://www.facebook.com/anni.eza.71

Instagram: https://www.instagram.com/anni_eza/

Twitter: https://twitter.com/anni_eza

Tumblr: https://anni-eza.tumblr.com/

Το μοντέλο S.M.A.R.T. goal. Το μοντέλο αυτό είναι ακρωνύμιο των παρακάτω λέξεων και αποτελεί έναν εύχρηστο οδηγό για γονείς/εκπαιδευτικούς και παιδιά.

• SPECIFIC – ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΣ. Οριοθετώ τον στόχο μου. Π.χ. Να γίνω πολύ καλός παίχτης στο σκάκι.
• MEASURABLE – ΜΕΤΡΗΣΙΜΟΣ. Ό,τι μετριέται αυξάνει τη δυνατότητα υλοποίησης καθώς και την ανάληψη της προσωπικής ευθύνης. Π.χ. Γνωρίζω ότι θα έχω εκπληρώσει τον στόχο μου όταν θα έχω αρχίσει να παίζω πολύ καλά στις κατηγορίες που επιθυμώ.
• ACHIEVABLE – ΕΦΙΚΤΟΣ. Γίνεται να επιτευχθεί ο στόχος μου ακολουθώντας τα εξής βήματα. Π.χ. (1) Να μελετήσω τεχνικές για να βελτιώνομαι. (2) Να παρακολούθήσω μαθήματα σκάκι (3) Να παίζω συχνά.
• RELEVANT – ΣΧΕΤΙΚΟΣ. Ο στόχος μου χρειάζεται να είναι σχετικός με εμένα και τις αξίες μου. Π.χ. Είμαι ευτυχισμένος/η όταν παίζω σκάκι και κάνω καινούργιους φίλους σε τουρνουά. Επίσης, με βοηθάει να συγκεντρώνομαι, να έχω απόδοση στα μαθήματα και να συνεργάζομαι με άλλα παιδιά.
• TIME ORIENTED – ΧΡΟΝΙΚΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΟΣ. Οι προθεσμίες που βάζουμε δίνουν δυναμική στους στόχους μας. Π.χ. Θα έχω γίνει πολύ καλός στο σκάκι σε 6 μήνες από τώρα.

Το μυστικό είναι να βάζουμε μικρούς στόχους για να πετύχουμε τους Μεγάλους. Και να θυμόμαστε να βγαίνουν από την Καρδιά! Προέρχονται από την καρδιά και τους υλοποιούμε με το μυαλό. Μη ξεχάσεις να επιβραβεύεις τον εαυτό σου για τις μικρές σου Νίκες και την εκπλήρωση των πρώτων σου στόχων, όσο μικροί κι αν είναι αυτοί. Κάνουμε ένα βήμα τη φορά. Μια δασκάλα μας προτείνει να βάζουμε σφραγιδούλες στο χέρι κάθε φορά που εκπληρώνουμε κάτι. Να…τώρα που γράφουμε για εσάς αυτό το άρθρο πάμε να βάλουμε μία! 🙂

” WHERE ATTENTION GOES, ENERGY FLOWS”

Στο μακρινό νησί Οκινάουα της Ιαπωνίας οι κάτοικοί του έχουν βρει το «μυστικό» της ευτυχίας, της υγείας και της μακροζωίας… Όχι, δεν πρόκειται για κάποιο μαγικό φίλτρο του Παπαστρούμφ…αλλά για την Ικιγκάι στάση ζωής τους, η οποία προσδίδει ένα λόγο ύπαρξης στην καθημερινότητά τους.

Κατά το ομώνυμο βιβλίο «Ικιγκάι» των Ισπανών συγγραφέων Έκτορ Γκαρθία και Φράνσεσκ Μιράλλιες, το Ικιγκάι είναι ο λόγος για τον οποίο ξυπνάμε το πρωί, ένα μεγάλο πάθος  που δίνει στους ανθρώπους νόημα, ικανοποίηση και ευτυχία στη ζωή τους! Οι δυο συγγραφείς συναντήθηκαν μια βροχερή νύχτα στο Τόκιο και πήραν το τραίνο για να φτάσουν στο χωριό Ογκίμι του νησιού Οκινάουα για να μας διηγηθούν αυτά που έμαθαν εκεί…

Ρώτησαν τους γέροντες του νησιού για την καθημερινότητά τους, τη διατροφή τους, την οικογένεια, τους φίλους τους, καθώς επίσης και ποιο είναι το μυστικό του να ζει κανείς πολλά χρόνια και υγιής. Βεβαίως, τους ρώτησαν και ποιο είναι το Ικιγκάι τους. « Ένα από τα συμπεράσματα στα οποία καταλήξαμε στη μελέτη μας είναι ότι οι κάτοικοι του χωριού των αιωνόβιων έχουν βρει το Ικιγκάι τους με το να παραμένουν διαρκώς δραστήριοι. Ίσως το μεγαλύτερο μυστικό της μακροζωίας είναι να είμαστε διαρκώς απασχολημένοι αφιερώνοντας τον χρόνο μας σε δραστηριότητες που αγαπάμε.» Εκτός από δραστήριοι μέχρι τα βαθιά γεράματα, οι ντόπιοι τρέφονται σωστά και βοηθούν ο ένας τον άλλον στα «μοάι»(παρέες ανθρώπων με κοινά ενδιαφέροντα που αλληλοβοηθιούνται).

Έχετε αναρωτηθεί σε μια συννεφιασμένη, μουντή μέρα, τι κίνητρο μας δίνει να ξεπηδήσουμε σαν ελατήρια από τα σκεπάσματα με ενθουσιασμό, η ενασχόληση με κάτι που αγαπάμε να κάνουμε πολύ;

Η λέξη Ικιγκάι αποτελείται από το Ίκι που σημαίνει «ζωή» ή «είμαι ζωντανός», και γκάι που σημαίνει «αυτό που αξίζει τον κόπο». Αν το μεταφράσουμε λοιπόν, σημαίνει «εκείνο για το οποίο αξίζει τον κόπο να ζει κανείς». Σύμφωνα με τους Ιάπωνες όλοι οι άνθρωποι έχουν ένα ή και περισσότερα Ικιγκάι με τα οποία κινητοποιούνται. Ο Albert Einstein όταν δεν ήταν απασχολημένος με τη φυσική και τα μαθηματικά αγαπούσε να παίζει βιολί!

Έχετε παρατηρήσει ένα παιδί αντίστοιχα, όταν είναι απασχολημένο στην αγαπημένη του δραστηριότητα; Τα παιδιά ασχολούνται από τη φύση τους με το Ικιγκάι τους εφόσον αυτό τους δίνει ευχαρίστηση και χαρά! Μπορούν να περάσουν ώρες πολλές κατασκευάζοντας πολυκατοικίες με τα αγαπημένα τους lego ή χτενίζοντας τις αγαπημένες τους κούκλες στο κομμωτήριό τους. Βρίσκονται στη λεγόμενη κατάσταση «ροής» όπου ο χρόνος μοιάζει να σταματά, εφόσον απορροφώνται από την ασχολία που κάνουν. Φυσικά στην πορεία είναι πιθανό να αλλάξουν ενδιαφέροντα, καθώς εξελίσσονται και είναι ανοιχτά σε νέα ερεθίσματα και περιβάλλοντα. Είναι απολύτως φυσιολογικό αυτό που μας έδινε νόημα στα 13, να μην είναι το ίδιο στα 33. Μπορεί να είναι όμοιο, μπορεί όμως και να μην είναι, και είναι απολύτως εντάξει αυτό.

Αυτό που μπορούμε να κάνουμε ως ενήλικες είναι να είμαστε δίπλα στις επιλογές των παιδιών, ενισχύοντας τις προσλαμβάνουσες και τα περιβάλλοντα που τα εμπνέουν. Το Ικιγκάι τους (παρόλο που μπορεί να είναι μεταβαλλόμενο κατά περιόδους) αποτελεί μια σταθερή αξία στην οποία μπορούν να επιστρέφουν, έχοντας μια βάση κι ένα νόημα στη ζωή τους, ακόμη και σε δύσκολες περιόδους όπου χρειάζεται να είναι ανθεκτικά. Ευτυχισμένα παιδιά οδηγούν σε ευτυχισμένους ενήλικες. Ευτυχισμένοι ενήλικες συντελούν σε ένα εναρμονισμένο κοινωνικό σύνολο.

Είναι ζωτικής σημασίας να είμαστε συντονισμένοι με το Ικιγκάι μας, διαφορετικά θα κατευθυνόμαστε από εξωτερικές δυνάμεις και όχι από την εσωτερική μας πυξίδα. Αν είμαι χρήσιμος σε κάτι και ευτυχισμένος, μπορώ να εμπνεύσω και να βοηθήσω κι εσένα. Το ίδιο μετά μπορείς να κάνεις κι εσύ και μετέπειτα να κάνει το ίδιο, αυτός που εμπνεύστηκε με τη σειρά του από εσένα. Το Ικιγκάι μας κάνει λειτουργικούς και μας επιστρέφει στο Τώρα, σε όποιο σημείο γεωγραφικό ή χρονικό βρισκόμαστε. Μας κάνει καλύτερους ανθρώπους, φίλους, γείτονες, συντρόφους,επαγγελματίες και συνεργάτες. Είθε, αν δε το έχεις βρει ακόμη…να το ανακαλύψεις φέτος!

Εύχομαι από καρδιάς, μια όμορφη, δημιουργική, Ικιγκάι χρονιά σε όλους μας!

Half of your power lies in your sameness with others.

The other half lies in your uniqueness.

                                                                              Alan Cohen

Η επιστροφή των παιδιών στο σχολείο έπειτα από μεγάλο διάστημα από τον εγκλεισμό λόγω της πανδημίας είναι αχαρτογράφητη περιοχή και τουλάχιστον ανησυχητική για πολλές οικογένειες.

Ακολουθούν μερικές συμβουλές για το πώς να προετοιμάσετε καλύτερα το παιδί σας για την επανεκκίνηση του σχολείου:

Τα παιδιά μιμούνται τους γονείς

Εάν νιώθετε ότι η επιστροφή στο σχολείο είναι ένα θετικό γεγονός, το ίδιο θα κάνει και το παιδί σας. Η επιστροφή στο σχολείο συνήθως σημαίνει ότι πέφτεις σε μια οικεία ρουτίνα. Ωστόσο, τώρα όλα είναι διαφορετικά με τους νέους κανόνες με τους οποίους χρειάζεται να πορευτούν παιδιά και ενήλικες. Εάν το παιδί σας είναι νευρικό να επιστρέψει, επικοινωνήστε με ήρεμες λέξεις και ενέργειες εξηγώντας του ότι είναι ασφαλές. Αυτό θα αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητές του για ομαλή μετάβαση. Προετοιμάστε το παιδί σας με πληροφορίες πριν από την έναρξη. Διαβεβαιώστε τους ότι είναι εντάξει εάν ξεχάσουν κάποιον νέο κανόνα που συνδέεται με τον Covid, καθώς χρειάζεται χρόνος για να μάθει κάτι νέο.

Δώστε έμφαση σε  ό,τι μπορείτε να προβλέψετε και αποδεχτείτε ό,τι δεν μπορείτε

Η συνέπεια και η δομή δημιουργούν μια αίσθηση ασφάλειας για τα παιδιά. Δημιουργήστε προβλεψιμότητα τηρώντας ένα πρόγραμμα. Η διατήρηση σταθερών ορίων, ιδίως γύρω από τις καθημερινές ρουτίνες του παιδιού, όπως για παράδειγμα τον ύπνο ή τη χρήση των τεχνολογικών μέσων, ενισχύει τη σηματοδότηση της προβλεψιμότητας. Ο κόσμος έξω μπορεί να αλλάξει. Μπορεί να υπάρξει και επόμενη πιθανή ‘καραντίνα’. Κουβεντιάστε για αυτό το ενδεχόμενο ως ενόχληση παρά ως καταστροφή. Χρησιμοποιήστε γνωστά περιβάλλοντα για να εξηγήσετε αυτά τα άγνωστα γεγονότα. Πάντα να απαντάτε στις ερωτήσεις τους με ειλικρίνεια, διαφορετικά κινδυνεύετε να χάσετε την εμπιστοσύνη του παιδιού σας και να αισθανθεί αβεβαιότητα. Είναι εντάξει να πείτε ότι δεν γνωρίζετε την απάντηση.

Υποστηρίξτε το παιδί σας για να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες του

Οι περίοδοι αποχωρισμού μπορούν να σας κάνουν να νιώθετε ανήσυχοι. Ως γονείς, δουλειά σας είναι να βοηθήσετε το παιδί σας να ανταπεξέλθει με το άγχος του και να δει τη ‘μεγαλύτερη εικόνα’. Ακόμα και μικρά παιδιά μπορεί να έχουν ακούσει τρομακτικές ειδήσεις ή συνομιλίες κατά την περίοδο της καραντίνας, οπότε διαμορφώστε μια ήρεμη, ρεαλιστική στάση που θα μειώσει τα επίπεδα άγχους τους. Εάν το παιδί σας είναι διστακτικό να επιστρέψει στο σχολείο του, μάθετε γιατί. Δημιουργήστε μια λίστα ανησυχιών, σε σειρά μεγέθους (οι μεγάλες ανησυχίες για αυτούς μπορεί να φαίνονται ασήμαντες για εσάς). Η αποφυγή δεν είναι ποτέ η απάντηση όταν το άγχος είναι παρόν. Στηρίξτε το παιδί σας ήρεμα, ευγενικά και με σταθερά βήματα για το σχολείο. Επιβραβεύστε την επίτευξη των πρώτων βημάτων, καθώς αυτά είναι τα πιο δύσκολα.

Οι νεαροί εγκέφαλοι μαθαίνουν ευκολότερα όταν βρίσκονται σε ήρεμη κατάσταση

Στην κορυφή της λίστας των ανησυχιών σας επίσης, μπορεί να είναι ότι το παιδί σας έχει μείνει πίσω στο σχολείο. Για τους μαθητές που είναι έτοιμοι να επιστρέψουν στο σχολικό περιβάλλον, ο γονικός ενθουσιασμός είναι σημαντικός. Άλλοι μπορεί να μην είναι ακόμη έτοιμοι και να νιώσουν υπερβολική ακαδημαϊκή πίεση. Γνωρίζουμε ότι ο εγκέφαλος πρέπει να αισθάνεται ήρεμος, ώστε να μπορέσει να μάθει αποτελεσματικά, οπότε η ευημερία ενός παιδιού πρέπει να είναι η προτεραιότητα για τους γονείς και τους δασκάλους. Ιδιαίτερα τη δεδομένη χρονική περίοδο, περισσότερο από ποτέ, η καλοσύνη και η σύνδεση θα βοηθήσουν.

Αλλαγή φίλων και ομάδων

Το σχολείο αφορά τόσο τη σχολική απόδοση όσο και τις σχέσεις με τους συνομηλίκους, οπότε μπορεί να υπάρχει φόβος όταν το παιδί σας σκέφτεται τη θέση του στην τάξη ή σε ομάδες φιλίας. Μιλήστε για μετατοπίσεις στις φιλίες ως δεδομένο.  Αυτό θα το βοηθήσει να προσαρμοστεί και να είναι ανοιχτό στην αλλαγή, κάτι που ευνοεί την οικοδόμηση σχέσεων. Ταυτόχρονα, ίσως χρειαστεί να δημιουργήσετε κάποιες συνθήκες για να διευκολύνετε την κοινωνικοποίησή του οργανώνοντας μερικές εκδηλώσεις με συμμαθητές.

Προσαρμόστε την υποστήριξή σας σύμφωνα με την ιδιοσυγκρασία επικοινωνίας του παιδιού σας

Μερικά παιδιά είναι περιγραφικά και άλλα μονολεκτικά όταν μιλάνε για την ημέρα του σχολείου τους. Όσο και αν είστε ανήσυχοι, θα μάθετε πώς πήγε. Δώστε χώρο και χρόνο μετά το σχολείο. Η επιμονή δεν λειτουργεί ποτέ. Αντ ‘αυτού, ζητήστε του να γράψει (ή να σχεδιάσει) την ημέρα του εάν το επιθυμεί.

Πρώτα ακούστε και μετά σκεφτείτε

Όποιο κι αν είναι το στυλ επικοινωνίας του παιδιού σας, η συμβουλή είναι η ίδια: ακούστε πρώτα (είναι δύσκολο) και ξαναδιατυπώστε όσα είπε. Έτσι του επιβεβαιώνεται ότι του δίνετε την προσοχή σας και το βοηθάτε να μπορεί να καταλάβει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του. Η απλή ακρόαση και αποδοχή είναι τεράστια θεραπεία.

Συμμετάσχετε στα συναισθήματά του και μετά λύστε το πρόβλημα

Ίσως  να υπάρχουν έντονα συναισθήματα με τις νέες συνθήκες- ενθουσιασμό, άγχος, θλίψη, πιθανώς θυμός για την απώλεια της καθημερινότητας που βίωσε το παιδί σας. Τα μικρότερα παιδιά μπορεί να χρειάζονται βοήθεια για την ονομασία των συναισθημάτων. Μην μπείτε στον πειρασμό να προσπαθήσετε να «διορθώσετε» αρνητικά συναισθήματα, απεναντίας, προσπαθήστε να έρθετε δίπλα του και να τα συμπονέσετε. Στη συνέχεια, και μόνο τότε, προχωρήστε στην επίλυση προβλημάτων. Εάν το παιδί σας λυγίζει, θέλει το παλιό του σχολείο πίσω, εξηγήστε του ότι όλοι θέλουμε την παλιά μας ζωή πίσω. Αναγνωρίστε ότι αυτό είναι δύσκολο, αλλά θα το ξεπεράσουμε με δύναμη και σοφία.