Από την Anni Eza
Πιστοποιημένη ενεργειακή θεραπεύτρια, εκπαιδεύτρια αυτογνωσίας και προσωπικής ανάπτυξης παιδιών και ενηλίκων.

Έρχεται ο Σεπτέμβρης σιγά σιγά να μας πάρει τρυφερά από το χέρι και να μας
οδηγήσει στο σχολείο. Κάθε Σεπτέμβρη για πολλούς από εμάς αρχίζει ουσιαστικά η χρονιά. Είναι η δική μας Πρωτοχρονιά, η αρχή του σχολικού έτους. Συνήθως την περιγράφουμε ως μετάβαση από το καλοκαίρι, τις διακοπές και τη ξεκούραση στην εργασία και στο σχολείο. Φέτος όμως η λέξη μετάβαση μου φαίνεται σκληρή και διαχωριστική. Φέτος ο Σεπτέμβρης είναι μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για μια νέα αρχή μέσα στην τρέχουσα χρονιά.

Είναι ευκαιρία να συναντηθούμε με τα παιδιά μας και να βάλουμε τη σχέση μαζί τους σε νέες βάσεις. Να τα ακούσουμε αληθινά. Να αφουγκραστούμε και να απαντήσουμε τις ανάγκες τους. Είναι ευκαιρία να θέσουμε νέους στόχους, ατομικούς και συλλογικούς, ακριβώς όπως κάνουμε κάθε Πρωτοχρονιά.

Και ξέρετε ποια άλλη ευκαιρία μας δίνει ο Σεπτέμβρης φέτος; Να ακούσουμε και να απαντήσουμε τις ανάγκες του εσωτερικού μας παιδιού. Τι χρειάζεται αυτό το παιδάκι; Τι θέλει από εμάς; Ας το πάρουμε απόφαση να του δώσουμε την ευκαιρία να μας μιλήσει ειλικρινά. Ακούγοντας το εσωτερικό μας παιδί ακούμε όλα τα παιδιά του κόσμου, ανακτούμε την παιδικότητα μας και ανοίγουμε την καρδιά μας.

Εύχομαι αυτό το Σεπτέμβρη να οδηγηθούμε στα βάθη της ύπαρξής μας, να αγκαλιάσουμε το εσωτερικό μας παιδί και μαζί του όλα τα παιδιά. Εύχομαι αυτό τοφθινόπωρο, πριν προχωρήσουμε στο χειμώνα, να κρατήσουμε τη ζεστασιά και το ανέσπερο φως του Αυγούστου στην καρδιά μας. Καλή μας αρχή…

Facebook: https://www.facebook.com/anni.eza.71
Instagram: https://www.instagram.com/anni_eza/
Twitter: https://twitter.com/anni_eza
Tumblr: https://anni-eza.tumblr.com/

Η εξεταστική περίοδος είναι μια από τις πιο απαιτητικές και στρεσογόνες περιόδους για όλα τα παιδιά. Η εξέταση βάζει το άτομο σε μια διαδικασία δοκιμής και ψυχολογικής πίεσης καθώς δεν νιώθει απαραίτητα πως εξετάζονται οι γνώσεις που έχει λάβει αλλά πως εξετάζεται ο ίδιος και αξιολογείται η ίδια του η προσωπικότητα. Το αγχος της καλής απόδοσης και της επιτυχίας δημιουργούν πίεση και ένταση, προκαλώντας πολύ συχνά διάφορα προβλήματα. 

Σωματική και ψυχολογική κόπωση, ένταση και αντιδραστικότητα, απότομες εναλλαγές στη διάθεση και φυσικά έντονο στρες είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που μπορεί να αποκτούν τα παιδιά την περίοδο των εξετάσεων. 

Το στρες είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού που τον κινητοποιεί και τον ωθεί σε δράση. Είναι απαραίτητο, χρήσιμο και όπως προανέφερα απολύτως φυσικό. Όταν όμως το στρες υπερβαίνει τα όρια του φυσιολογικού και επίσης δεν εκτονώνεται, δεν βρίσκει δηλαδή χώρο να βγει προς τα έξω και να διαλυθεί, να απομακρυνθεί σταδιακά, τότε δημιουργεί διάφορα θέματα και επηρεάζει άμεσα και έμμεσα την γενικότερη υγεία του οργανισμού. Αυτό ακριβώς είναι που πολύ συχνά βιώνουν τα παιδιά στην εξεταστική περίοδο. 

Το “αρνητικό” στρες λοιπόν επηρεάζει τα παιδιά αρνητικά και μπορεί να προκαλέσει έντονα ψυχοσωματικά συμπτώματα (πονοκεφάλους, εμετούς, πόνους στο στομάχι κ.α.) Επιπλέον δεν είναι καθόλου παραγωγικό καθώς μειώνει την ικανότητα συγκέντρωσης και εστίασης της προσοχής, προκαλεί νοητικό μπέρδεμα και δυσχεραίνει τη λειτουργία της μνήμης – δεν επιτρέπει την εύκολη αποθήκευση της νέας γνώσης αλλά και την ανάσυρση της ήδη υπάρχουσας. 

Όπως καταλαβαίνουμε, η ανάγκη για σωστή διαχείριση του στρες είναι αναγκαία τόσο για τη διαφύλαξη της υγείας όσο και για τη μέγιστη και καλύτερη απόδοση του ατόμου. Αυτό που χρειάζεται το άτομο μεταξύ άλλων, είναι έναν ήρεμο και καθαρό νου. 

Οι πρακτικές mindfulness προσφέρουν μια γεμάτη και αποτελεσματική εργαλειοθήκη αυτή την δύσκολη περίοδο. Θα αναφέρουμε μερικές ασκήσεις που μπορούν να εκτελούνται καθημερινά ως ένας τρόπος νοητικής ενδυνάμωσης, αλλά μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν σε μια έκτακτη στιγμή όπως για παράδειγμα ένα νοητικό μπλακ ουτ, όταν ξαφνικά κατά τη διάρκεια μιας εξέτασης δεν θυμόμαστε τίποτα και το συναίσθημα του πανικού απλώνεται όλο και περισσότερο. Mindfulness εδώ μας ενδιαφέρει ως μια μέθοδος νοητικής προπόνησης. Είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να γυμνάσουμε το μυ του μυαλού. Οι νοητικές ασκήσεις εξασκούν την ικανότητα εστίασης και συγκέντρωσης της προσοχής επιτρέποντας μετά στο άτομο να χρησιμοποιήσει αυτήν την ικανότητα οπουδήποτε και οποτεδήποτε. Επιπλέον δημιουργούν τις κατάλληλες νοητικές συνθήκες για τη μάθηση, ενισχύοντας την σωστή λειτουργία της μνήμης, και βγάζοντας το μυαλό από τον “αυτόματο πιλότο”. Βοηθούν επίσης στην διαχείριση των σκέψεων (ειδικότερα των αρνητικών) ρυθμίζοντας τις σχετικές εγκεφαλικές λειτουργίες. Έτσι συμβάλλουν στη μείωση του υπερβολικού στρες. Οι πρακτικές mindfulness καλλιεργούν την ικανότητα της παρατήρησης και της επίγνωσης, και εδώ αναφερόμαστε τόσο στον κόσμο γύρω μας όσο και στον εαυτό μας φυσικά. Αυτή η επίγνωση μας προσφέρει τη συνειδητοποίηση (τη γνώση).

Σύντομη άσκηση mindfulness 1

Στρέψτε την προσοχή στην αναπνοή και κάντε 10 αναπνευστικούς κύκλους ισόχρονης αναπνοής. Μετρήστε ίσο χρόνο και στην εισπνοή και στην εκπνοή. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα δάχτυλα των χεριών για να μετράτε τους αναπνευστικούς κύκλους.

Σύντομη άσκηση mindfulness 2

Με την εισπνοή στρέφουμε την προσοχή στον αυχένα και στην πλάτη. Με την εκπνοή χαλαρώνουμε και απομακρύνουμε την ένταση που υπάρχει σε αυτές τις περιοχές. Επαναλαμβάνουμε 3 εώς 5 κύκλους αναπνοής. Μπορούμε να κάνουμε το ίδιο στην περιοχή του προσώπου.

Κοιλιακή τετράγωνη αναπνοή

Η προσοχή στρέφεται στην περιοχή της κοιλιάς. Εισπνέουμε και εκπνέουμε σε ίσο χρόνο προσθέτωντας ίσο χρόνο κρατήματος της αναπνοής μετά την εισπνοή. Γεμίστε την κοιλιά, φουσκώστε την, επιτρέψτε στον αέρα να κατέβει χαμηλά και βαθιά στην κοιλιά. Αδειάστε, αφού κρατήσετε τον αέρα στην κοιλιά, σαν να αφήνετε τον αέρα από ένα μπαλόνι να βγει χωρίς να το σπρώχνετε. Επαναλάβετε 7 φορές.

S.T.O.P.

Stop – Σταμάτα ό,τι κάνεις.

Take a breath – Εστίασε στην αναπνοή. Πάρε μερικές συνειδητές αναπνοές, σταδιακά αυξάνοντας τη διάρκεια της εκπνοής.

 Observe – Παρατήρησε (αναγνώριση) τι συμβαίνει: σωματικές αισθήσεις, σκέψεις, συναίσθημα.

Proceed – Προχώρα. Κάνε το επόμενό σου βήμα.

Όλες οι ασκήσεις γίνονται σε σύντομο χρονικό διάστημα, αλλά είναι καλό να επαναλαμβάνονται αρκετές φορές στη διάρκεια της ημέρας. Βάλτε μια υπενθύμιση στο κινητό και όταν ακούτε τον ήχο της, θα ξέρετε πως είναι η ώρα για μια παύση και μια σύντομη άσκηση. 

Μερικές ακόμα γενικές προτάσεις για αυτή την περίοδο: 

• Κάντε διαλείμματα στο διάβασμα.Οι έρευνες έχουν αποδείξει πως έτσι μαθαίνουμε καλύτερα. 
• Κοιμηθείτε καλά. Ο ύπνος είναι σημαντικός για τη σωστή νοητική λειτουργία.
• Να τρώτε σωστά. Προσπαθηστε να καταναλώνετε αρκετά φρούτα και λαχανικά και να πίνετε αρκετό νερό. 
• Δημιουργήστε χρόνο για κάποια σωματική άσκηση. Μπορεί να είναι απλό περπάτημα ή το αγαπημένο σας σπορ. Η άσκηση βοηθάει στην εκτόνωση του στρες. Επιπλέον οι πολλές ώρες διάβασμα αναγκαστικά μειώνουν τις ώρες που το σώμα βρίσκεται σε κίνηση. 
• Παρατηρήστε τον εαυτό σας. Αναγνωρίστε τις στιγμές που δυσκολεύεστε και φροντίστε τον εαυτό σας. Μιλήστε με τους φίλους σας ή με τους γονείς σας. Μοιραστείτε. Αν νιώσετε πως έχετε κλατάρει, πάτε μια βόλτα ή δείτε μια ταινία. 
• Επιβραβεύστε τον εαυτό σας για την προσπάθεια που κάνετε. Αυτό θα σας δώσει το κουράγιο να συνεχίσετε. 

Τέλος κάτι πολύ σημαντικό. Διαχείριση των σκέψεων. Ένα μεγάλο μέρος του στρες προέρχεται από τις ίδιες μας τις σκέψεις. Δοκιμάστε να τις “δείτε” από απόσταση. Αυτή είναι μια δύσκολη άσκηση στην αρχή, αλλά μην τα παρατάτε. Θέλει συνεχόμενη εξάσκηση για να αλλάξει η παλιά αντίληψη. 

Σας εύχομαι καλή δύναμη και καλή επιτυχία!

Το μοντέλο S.M.A.R.T. goal. Το μοντέλο αυτό είναι ακρωνύμιο των παρακάτω λέξεων και αποτελεί έναν εύχρηστο οδηγό για γονείς/εκπαιδευτικούς και παιδιά.

• SPECIFIC – ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΣ. Οριοθετώ τον στόχο μου. Π.χ. Να γίνω πολύ καλός παίχτης στο σκάκι.
• MEASURABLE – ΜΕΤΡΗΣΙΜΟΣ. Ό,τι μετριέται αυξάνει τη δυνατότητα υλοποίησης καθώς και την ανάληψη της προσωπικής ευθύνης. Π.χ. Γνωρίζω ότι θα έχω εκπληρώσει τον στόχο μου όταν θα έχω αρχίσει να παίζω πολύ καλά στις κατηγορίες που επιθυμώ.
• ACHIEVABLE – ΕΦΙΚΤΟΣ. Γίνεται να επιτευχθεί ο στόχος μου ακολουθώντας τα εξής βήματα. Π.χ. (1) Να μελετήσω τεχνικές για να βελτιώνομαι. (2) Να παρακολούθήσω μαθήματα σκάκι (3) Να παίζω συχνά.
• RELEVANT – ΣΧΕΤΙΚΟΣ. Ο στόχος μου χρειάζεται να είναι σχετικός με εμένα και τις αξίες μου. Π.χ. Είμαι ευτυχισμένος/η όταν παίζω σκάκι και κάνω καινούργιους φίλους σε τουρνουά. Επίσης, με βοηθάει να συγκεντρώνομαι, να έχω απόδοση στα μαθήματα και να συνεργάζομαι με άλλα παιδιά.
• TIME ORIENTED – ΧΡΟΝΙΚΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΟΣ. Οι προθεσμίες που βάζουμε δίνουν δυναμική στους στόχους μας. Π.χ. Θα έχω γίνει πολύ καλός στο σκάκι σε 6 μήνες από τώρα.

Το μυστικό είναι να βάζουμε μικρούς στόχους για να πετύχουμε τους Μεγάλους. Και να θυμόμαστε να βγαίνουν από την Καρδιά! Προέρχονται από την καρδιά και τους υλοποιούμε με το μυαλό. Μη ξεχάσεις να επιβραβεύεις τον εαυτό σου για τις μικρές σου Νίκες και την εκπλήρωση των πρώτων σου στόχων, όσο μικροί κι αν είναι αυτοί. Κάνουμε ένα βήμα τη φορά. Μια δασκάλα μας προτείνει να βάζουμε σφραγιδούλες στο χέρι κάθε φορά που εκπληρώνουμε κάτι. Να…τώρα που γράφουμε για εσάς αυτό το άρθρο πάμε να βάλουμε μία! 🙂

” WHERE ATTENTION GOES, ENERGY FLOWS”

Μετέπειτα αρκετοί από τους  μεγάλους αποσυνδέσαμε με τον τρόπο μας το σχολείο από τη ΧΑΡΑ. Μα το σχολείο είναι τα ίδια τα παιδιά! Εμείς έχουμε να ενθυμηθούμε και να μάθουμε μέσα από αυτά. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να είμαστε πλάι τους, πλάι τους ναι. Να τα διευκολύνουμε να βγάλουν προς τα έξω αυτό που ήδη είναι. Όλα τα παιδιά γεννιούνται με τα μοναδικά τους ταλέντα. Ρωτάμε τα παιδιά τι θέλουν να γίνουν όταν μεγαλώσουν! Και αρχίζουν να ψάχνουν έξω από αυτά… ‘Κάτι πρέπει να γίνω άρα δεν ΕΙΜΑΙ. Κάτι πρέπει να γίνω, κάτι πρέπει να γίνω….’ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΙΝΑΙ ΗΔΗ Η ΧΑΡΑ! ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ! ΕΙΝΑΙ Η ΑΓΑΠΗ! ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΜΟΝΑ ΤΟΥΣ! ΕΙΝΑΙ ΠΛΗΘΟΣ ΑΠΕΙΡΩΝ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΚΛΙΣΕΩΝ! Δε χρειάζεται να ψάχνουν τι θα γίνουν…Θα  αναγνωρίσουν και θα νιώσουν το σκοπό τους  ΑΝ δεν τους κόψουμε εμείς οι μεγάλοι τη ΧΑΡΑ. Τη ΧΑΡΑ που μας θυμίζουν τα παιδιά, αν τα επιτρέψουμε… Έτσι θα βγούμε από έναν ατέρμονο κύκλο και θα ζήσουμε το παιχνίδι της ζωής στη ΧΑΡΑ που ΗΔΗ είμαστε καθώς γεννηθήκαμε μαζί της. Απλά το ξεχάσαμε. Τα παιδιά το ξέρουν. Οι μεγάλοι ξαναθυμόμαστε..

Σύμβουλος Εκπαίδευσης, Σταδιοδρομίας

& Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Life Coach & Mentor Εφήβων, Ενηλίκων, Γονέων

O Eπαγγελματικός Προσανατολισμός και η Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας ήταν πάντα σημαντικά και θέλω να πιστεύω ότι σύντομα θα πάρουν την θέση που τους αξίζει στο Σχολείο, στην Εκπαίδευση. Σε παλαιότερες εποχές οι άνθρωποι αναζήτησαν συμβούλους σταδιοδρομίας για αλλαγή κατεύθυνσης, μόνο αφού πήραν την δουλειά και ήταν δυσαρεστημένοι με αυτήν. Τώρα, οι άνθρωποι αναγνωρίζουν ότι αυτό δεν είναι ιδανικό. Αυτό που αξίζει να σημειωθεί, είναι να εξετάσουμε γιατί οι άνθρωποι αλλάζουν καριέρα.

Βέβαια, δεν χρειάζεται πολλή σκέψη για να καταλάβουμε ότι κάποιος που το κάνει δεν ήταν ποτέ πεπεισμένος για την κατεύθυνση, την σταδιοδρομία που έπρεπε να ακολουθήσει. Μια τέτοια απόφαση πηγάζει συνήθως από το σχολείο. Πολλοί μαθητές κάνουν επιλογές με βάση τι υπερισχύει στις επιλογές μεταξύ των συνομηλίκων τους. Δεν σκέφτονται τι τους αρέσει, μέχρι να είναι …πολύ αργά.

Η επιλογή κατεύθυνσης ή και καριέρας, συνήθως, έρχεται μετά από την επιλογή ενός μαθήματος ή μιας ομάδας μαθημάτων. Εάν ένας μαθητής δεν επιλέξει τη σωστή πορεία, θα επηρεάσει, κατά λάθος, την επιλογή της σταδιοδρομίας του. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι ένας στους τρεις μαθητές είναι δυσαρεστημένοι με το μάθημα που επέλεξαν και μαντεύετε, φυσικά, πόσες χιλιάδες είναι οι δυσαρεστημένοι στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Τέτοια στοιχεία δείχνουν μόνο μια σαφή αλήθεια : Τη σημασία και σπουδαιότητα του Επαγγελματικού Προσανατολισμού στα σχολεία.

Για να βρείτε τη σωστή σταδιοδρομία, πρέπει να κατανοήσετε τι μάθημα, τι ομάδα μαθημάτων πρέπει να ακολουθήσετε και εάν οι ικανότητές σας ταιριάζουν με τα ενδιαφέροντά σας. Ένας μαθητής μπορεί να θέλει να μπει στην αρχιτεκτονική πιστεύοντας ότι είναι καλός στα μαθηματικά και ότι το σχέδιο ενός κτιρίου δεν είναι πολύ δύσκολο. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν πολλά περισσότερα στην αρχιτεκτονική από αυτό και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να θέλει να συνεχίσει μια άλλη καριέρα στο τέλος του ίδιου έτους. Ο επαγγελματικός προσανατολισμός και η συμβουλευτική στα σχολεία εξασφαλίζει το σωστό είδος βοήθειας για να ξεπεραστεί αυτή η σκέψη και να εμποδίσει τους μαθητές να κάνουν τέτοια λάθη. Πολλοί μαθητές μπορεί να κάνουν μια ψυχομετρική εξέταση για να αποφύγουν τα λάθη και οι προσπάθειές τους είναι αξιέπαινες, αν και τα αποτελέσματα του τεστ ενδέχεται να τους αφήσουν πιο μπερδεμένους από πριν. Γιατί; Το ψυχομετρικό τεστ περιγράφει βασικά τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες των μαθητών και τονίζει τις ικανότητες και τα ενδιαφέροντά τους.

Όμως είναι σημαντικό να τονίσουμε οτι οι ικανότητες και τα ενδιαφέροντά τους δεν είναι απαραίτητο να ταιριάζουν. Δηλαδή, μπορούν να είναι καλοί στα Μαθηματικά, αλλά ενδιαφέρονται για τις Τέχνες. Ποια επιλογή σταδιοδρομίας επιλέγουν;

Ένας σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού θα είναι καταρχάς, ικανός να εξηγήσει ολόκληρη την αξιολόγηση, να τους πει τα προνόμια και τα μειονεκτήματα της επιδίωξης τόσο των ενδιαφερόντων όσο και των ικανοτήτων τους, και θα τους δώσει δυνατότητα μέσω της σαφήνειας και της κατανόησης να λάβουν τις σωστές αποφάσεις. Αυτό είναι απαραίτητο, ειδικά όταν οι μαθητές είναι επιρρεπείς στη λήψη συμβουλών από άπειρες πηγές.

Αρκετά συχνά παρατηρείται ότι οι μαθητές τείνουν να λαμβάνουν συμβουλές από οποιονδήποτε πιστεύουν ότι έχει εμπειρία. Αλλά μπορεί να μην είναι πάντα σωστό ή  να μην είναι το καλύτερο.      Η πορεία που ακολούθησαν οι φαινομενικά επιτυχημένοι συνομηλίκοί τους ίσως να μην τους βοηθούσε να φτάσουν στον ίδιο προορισμό, οι ενήλικοι-πρότυπά τους πρέπει να έχουν περάσει από αποτυχίες οι ίδιοι και οι γονείς τους μπορεί να μην γνωρίζουν τις τελευταίες απαιτήσεις των επιχειρήσεων. Για να βεβαιωθούν ότι οι μαθητές έχουν σαφήνεια σκέψης, οι σύμβουλοι επαγγελματικού προσανατολισμού πρέπει να είναι διαθέσιμοι για τους μαθητές ανά πάσα στιγμή για να λάβουν τη σωστή και την πιο «φρέσκια» συμβουλή.

Πολλοί από τους συμβούλους που είναι ήδη παρόντες είναι σύμβουλοι δεξιοτήτων ζωής και παρόλο που οι δεξιότητες ζωής είναι σημαντικές, ο αριθμός των συμβούλων είναι χαμηλός. Το χτίσιμο του επαγγελματικού προσανατολισμού σε σωστά πλαίσια είναι  αυτό που οι μαθητές χρειάζονται περισσότερο για να είναι επιτυχημένοι. Για να τονίσω, η επείγουσα απαίτηση σε πρόσφατα στατιστικά για τους συμβούλους σταδιοδρομίας δείχνουν ένα επιβλητικό 87% έως 92% των μαθητών που δεν λαμβάνουν καθοδήγηση σχετικά με τον επαγγελματικό προσανατολισμό από τα σχολεία τους.

Οι αποφάσεις που λαμβάνονται στο σχολείο συχνά δημιουργούν ή καταστρέφουν την σταδιοδρομία του μαθητή. Οι έμπειροι σύμβουλοι επαγγελματικού προσανατολισμού εκπαιδεύονται για να κατανοήσουν τη σκέψη των μαθητών και τις δυνατότητές τους. Μόλις γίνει κατανοητό το δυναμικό ενός μαθητή, ο σύμβουλος είναι σε θέση να καθοδηγήσει τον μαθητή στον καλύτερο προσανατολισμό, κατάλληλο για αυτόν, και να τον βοηθήσει να λάβει τις αποφάσεις που διασφαλίζουν την επιτυχία της σταδιοδρομίας.

Οι μαθητές θέλουν να είναι επιτυχημένοι. Μπορεί να νιώθουν ίσως άβολα στην αρχή ή να πιστεύουν ότι είναι αδύνατο να λάβουν βοήθεια, αλλά είναι δική μας ευθύνη να τους βοηθήσουμε να χτίσουν ισχυρό προσανατολισμό και σταδιοδρομία. Ο ουσιαστικός επαγγελματικός προσανατολισμός στα σχολεία, στην Εκπαίδευση γενικότερα, βασιζόμενος στην Αυτογνωσία πρωτίστως, είναι καθοριστικός παράγοντας για το χτίσιμο υψηλής αυτοεκτίμησης, αποδοχής, ομαλής προσαρμογής, συνεργασίας στο τρίπτυχο Εαυτός – Οικογένεια – Κοινωνία.

Συμφωνείτε ότι είναι ένα υπέροχο πρώτο βήμα; Και έπονται τα επόμενα.

Ο Χαρούλης με ρώτησε κάτι που δεν μου το έχει ρωτήσει ΠΟΤΕ κανείς !

“ Δημήτρη, τι θυμάσαι από τότε που ήσουν παιδί;”

Πού να φανταζόταν ο Χαρούλης ότι χάρη στο αμαξίδιό μου θυμάμαι σχεδόν τα πάντα. Δεν εννοώ ότι το αναπηρικό αμαξίδιο βελτίωσε τη μνήμη μου ή κάτι τέτοιο. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι εξ’ αιτίας της αναπηρίας μου, έχω περάσει πολλές ώρες, μέρες αλλά και μήνες, να προσπαθώ να θυμηθώ τα πάντα που είχα ζήσει μέχρι τα δεκαέξι μου χρόνια, όταν και έγινε το ατύχημά μου.

Λογικό είναι να αναρωτηθείτε και εσείς, όπως αναρωτήθηκε και ο Χαρούλης, τι στο καλό με έπιασε και προσπάθησα τόσο πολύ να τα θυμηθώ όλα αυτά. Η απάντηση θα προκύψει εύκολα εάν κάνετε ένα μικρό αλλά και λιγάκι ‘’επίπονο’’ άλμα φαντασίας. Τι άλλο θα μπορούσα να κάνω επί 10 ολόκληρους μήνες σε ένα κρεβάτι νοσοκομείου και μετά άλλα τρία χρόνια μέσα στο σπίτι;;; Ξέρετε πόσο ελεύθερο χρόνο είχα;;; Οπότε έκανα αυτό που ήξερα πάντα να κάνω τόσο καλά ! Το έριξα στο τρέξιμο !

Αλλά όχι, δεν έτρεξα με τα πόδια μου, όπως παλιά, αλλά έτρεξα με το μυαλό μου ! Είχα δύο επιλογές. Είτε να τρέξω μπροστά στο μέλλον, με την φαντασία μου, είτε πίσω στο παρελθόν με τη μνήμη μου. Και για κάποιον όπως εμένα που δεν ήξερα πώς θα είναι το αύριο ή το μεθαύριο, έμοιαζε πολύ καλύτερο να περάσω χρόνο προσπαθώντας να θυμηθώ το παρελθόν, δηλαδή τα παιδικά μου χρόνια. Και όσο το έκανα, όλο και πιο πολύ μου άρεσε. Και όσο περισσότερο μου άρεσε, τόσο πιο πολύ έτρεχα στο παρελθόν μου. Και μαντέψτε τι έγινε μετά !

Ό,τι δεν μπορούσαν να κάνουν τα φάρμακα που μου έδιναν οι γιατροί, τα έκαναν οι όμορφες αναμνήσεις από τα πιο χαρούμενα χρόνια της ζωής μου !

Τότε που ήμουν μπόμπιρας και όργωνα τις αίθουσες του νηπιαγωγείου σαν άνεμος. Ήσυχος καθόμουν μόνο την ώρα του γεύματος, όταν το φαγητό δεν μου άρεσε καθόλου. Καθόμουν ήσυχος για να μην γίνομαι αντιληπτός όσο θα εφάρμοζα τα τετραπέρατα σχέδιά μου. Αρχικά καθόμουν δίπλα στην ομορφούλα της τάξης, μετά έπαιρνα το πιάτο με τις μπάμιες και δεξιοτεχνικά τις πετούσα κάτω από την καρέκλα μου. Στη συνέχεια ρωτούσα κάποιον συμμαθητή μου αν θα ήθελε να αλλάξουμε θέσεις και φυσικά όλο έλεγαν ΝΑΙ γιατί θα καθόταν δίπλα στην ομορφούλα. Στο τέλος της ώρας, μόλις σηκωνόμασταν για να αποχωρήσουμε, αποκαλύπτονταν οι πεταμένες μπάμιες και η δασκάλα έβαζε τις φωνές στον καζανόβα συμμαθητή μου που πλήρωνε το τίμημα για να κάτσει δίπλα στην ομορφούλα. Να με συγχωρέσετε  για την πονηριά μου, αλλά καταπιεζόμουν με αυτές τις μπάμιες… (ακόμη και τώρα που τα γράφω, πάλι μου φτιάχνει το κέφι ! J )

Στο δημοτικό, κάθε μέρα ήταν καλύτερη από την προηγούμενη. Λίγο διάβασμα και ατελείωτο παιχνίδι. Στο γυμνάσιο κυριάρχησαν οι παιδικοί έρωτες και στο λύκειο σειρά είχαν οι δυνατές φιλίες που με χαρά δηλώνω πως κρατάνε αγέρωχες μέχρι και σήμερα !

Και κάπου εδώ συνειδητοποιώ ότι για να πω στον Χαρούλη και σε εσάς όλα όσα θυμάμαι από την παιδική μου ηλικία θα χρειαστώ πολλές σελίδες. Πάρα πολλές σελίδες. Αυτό όμως που μπορώ να πω με σιγουριά και που χωράει μέσα στις επόμενες λίγες σειρές είναι ίσως το πιο σημαντικό από όλα.

Σαν παιδί είχα την τύχη να μην αφήνω στιγμή και λεπτό να πάει χαμένο. Τότε έμοιαζε σε πολλούς σαν μια ενοχλητική ζωηράδα, αλλά σήμερα αυτοί οι ‘’πολλοί’’ χαίρονται πραγματικά που τα αποτελέσματα εκείνης της ζωηράδας μπορούν να γεμίσουν ατελείωτες σελίδες με όμορφες στιγμές. Και μαζί με αυτούς χαίρομαι και εγώ. Αλλά και ο Χαρούλης. Ίσως χαίρεστε και εσείς…

Με περιοχές της χώρας μας να βρίσκονται σε δεύτερο lockdown, πολλοί γονείς προβληματίζονται για το πώς να βοηθήσουν τα παιδιά τους αυτή την περίοδο. Παρακάτω θα βρείτε μερικές συμβουλές.

1. Διατηρήστε μια ρουτίνα

Τα παιδιά χρειάζονται σταθερότητα. Αυτή είναι που τα κάνει να νιώθουν ασφάλεια. Το σχολείο βοηθάει σημαντικά σε αυτό, καθώς τα έχει βάλει σε μια ρουτίνα. Αλλά και στο σπίτι είναι σημαντικό να διατηρείτε ένα συνεπές πρόγραμμα: κοιμηθείτε νωρίς, ξυπνήστε νωρίς, φάτε σε σταθερές ώρες, κάντε τις δραστηριότητές σας όπως συνηθίζατε (στο μέτρο που αυτό είναι εφικτό). Για αποφυγή προβλημάτων με τον ύπνο, που μπορεί να προκληθούν λόγω της πανδημίας, δημιουργείστε τη δική σας ρουτίνα ύπνου, π.χ. μπάνιο – πλύσιμο δοντιών – παραμύθι ή χαλαρή μουσική – φιλάκι/αγκαλίτσα για καληνύχτα.  Μια τέτοια ρουτίνα θα βοηθήσει τα παιδιά να χαλαρώσουν και θα προετοιμάσει τον οργανισμό τους για έναν βαθύ και ξεκούραστο ύπνο.

2. Φροντίστε τη διατροφή σας

Η διατροφή σχετίζεται άμεσα με την υγεία μας. Ένας λόγος παραπάνω τώρα, που δεν θέλουμε να αρρωστήσουμε, να της δώσουμε μεγαλύτερη σημασία. Βάλτε στην καθημερινότητά σας πολλά φρέσκα φρούτα και λαχανικά, ώστε να κρατήσουν σε φόρμα το ανοσοποιητικό σας. Τα παιδιά μιμούνται αυτό που βλέπουν και όχι αυτό που τους λέτε, οπότε προσπαθήστε να τους δίνετε το καλό παράδειγμα. Σε καμία περίπτωση μην τα πιέζετε να φάνε, αλλά φροντίστε να υπάρχουν στο σπίτι πολλές υγιεινές επιλογές και ελάχιστες ανθυγιεινές. Και φυσικά δώστε τους τη δυνατότητα να διαλέξουν (π.χ. Προτιμάς μπανάνα, μήλο ή σταφύλι για κολατσιό;)!

3. Κλείστε την τηλεόραση

Είναι κατανοητό: θέλετε να ενημερώνεστε για το «τι γίνεται στον κόσμο» ή τέλος πάντων να έχετε μια «παρέα» μέσα στο σπίτι. Όμως ο εγκέφαλος των παιδιών δεν μπορεί να επεξεργαστεί όλη αυτή την πληθώρα οπτικοακουστικών ερεθισμάτων με τα οποία μας κατακλύζουν τα δελτία ειδήσεων. Τα μικρά παιδιά απομονώνουν μεμονωμένες πληροφορίες που ακούνε, με αποτέλεσμα να μπερδεύονται και να τρομάζουν εύκολα. Οπότε, αποφύγετε την τηλεόραση όσο τα παιδιά είναι μπροστά. Καλύτερα να μάθουν ό,τι χρειάζεται να ξέρουν από εσάς.

4. Εστιάστε στα πράγματα που μπορείτε να ελέγξετε

Όχι, δεν μπορείτε να κάνετε κάτι για το εμβόλιο που δεν έχει βγει ακόμη ούτε για τα κρούσματα που αυξάνονται. Μπορείτε όμως να πλένετε τα χέρια σας, να κρατάτε αποστάσεις και να φοράτε τη μάσκα σας, όπου χρειάζεται. Η υπέρμετρη ανησυχία και ο φόβος που παραλύει είναι απόλυτα φυσιολογικές αντιδράσεις σε τέτοιες ακραίες συνθήκες, αλλά δεν σας βοηθούν πουθενά. Δώστε έμφαση στα πράγματα που περνούν από το δικό σας χέρι, ώστε και τα παιδιά σας να μάθουν να κάνουν το ίδιο.

5. Βοηθήστε τα παιδιά να προσαρμοστούν στους νέους κανόνες

Απ’ ό,τι φαίνεται η πανδημία είναι ξανά στο προσκήνιο. Είτε πιστεύετε είτε όχι σε αυτήν, δεν έχει μεγάλη σημασία. Εφόσον τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο, θα αναγκαστούν να προσαρμοστούν στους κανόνες. Μπορεί, για παράδειγμα, να διαφωνείτε με τη χρήση της μάσκας στην τάξη και είναι δικαίωμά σας, ωστόσο δεν βοηθάει κάπου να το εκφράζετε στο παιδί σας. Διευκολύνετε τόσο το ίδιο, ώστε να νιώθει ότι είναι μέρος του συνόλου, όσο και τους εκπαιδευτικούς του, ώστε να μην χρειάζεται να του κάνουν παρατηρήσεις. Αγοράστε του μάσκες που να του αρέσουν, ώστε να θέλει να τις φοράει. Φορέστε κι εσείς τη δική σας όπου είναι απαραίτητο, για να του δώσετε το καλό παράδειγμα. Και φυσικά μάθετέ του να ζητάει ένα μικρό διάλειμμα, όποτε νιώθει ότι το έχει ανάγκη.

6. Βρείτε μαζί τρόπους να αποφορτίζεστε

Σε μια τόσο απαιτητική καθημερινότητα, η ανάγκη αποφόρτισης γίνεται ακόμη πιο έντονη. Αφήστε τις οθόνες, που είναι η εύκολη λύση, και στραφείτε στην άσκηση: κάντε διατάσεις, δοκιμάστε ασκήσεις γιόγκα ή πιλάτες, βάλτε μουσική και χορέψτε… Κυρίως μείνετε σε επαφή με τη φύση: περπατήσετε το τετράγωνο, κάντε μια βόλτα στην παραλία, οργανώστε μια εξόρμηση στην εξοχή, έστω βγείτε στο μπαλκόνι και ασχοληθείτε με τις γλάστρες σας… Η άσκηση και η επαφή με τη φύση θα σας κάνουν σίγουρα να αισθανθείτε καλύτερα!

7. Κρατήστε αποστάσεις, αλλά μην απομονώνεστε

Προτρέψτε τα παιδιά να διατηρήσουν επαφή με τους φίλους και τα αγαπημένα τους πρόσωπα, αξιοποιώντας την τεχνολογία (γραπτά μηνύματα, τηλέφωνα, βιντεοκλήσεις). Ειδικά τα πιο εξωστρεφή παιδιά είναι πιθανό να ζοριστούν πολύ στην περίπτωση ενός δεύτερου lockdown. Επομένως, δώστε τους τη δυνατότητα να εκτονώσουν αυτή τους την ανάγκη. Τα πιο εσωστρεφή παιδιά, από την άλλη, μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολίες αργότερα, όταν τελειώσει όλο αυτό. Οπότε, ενισχύστε από τώρα την κοινωνικότητά τους, ώστε να τους είναι πιο ομαλή η μετέπειτα μετάβαση.

8. Περάστε ποιοτικό χρόνο παρέα

Παίξτε με τα παιχνίδια τους, μαγειρέψτε, ζωγραφίστε, διακοσμήστε το σπίτι, διαβάστε ένα βιβλίο, ανεβάστε μια αυτοσχέδια θεατρική παράσταση, φτιάξτε τη δική σας συναυλία… Όσο φορτωμένο και να είναι το πρόγραμμά σας, βρείτε τουλάχιστον 10-15 λεπτά μέσα στη μέρα για να κάνετε κάτι που σας ευχαριστεί και τους δύο, ό,τι κι αν είναι αυτό. Είναι οι μικρές ενέσεις καθημερινής ευτυχίας. Αυτές τις στιγμές θέλετε τα παιδιά σας να θυμούνται από αυτή την περίοδο.

9. Μοιραστείτε συναισθήματα

Βοηθήστε τα παιδιά να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Ενισχύστε τη συναισθηματική τους ανάπτυξη με το να μιλάτε εσείς για τα συναισθήματά σας. Δώστε τους ευκαιρίες να μιλήσουν κι εκείνα (π.χ. ρωτήστε τα «Ποιο ήταν καλύτερο/χειρότερο/πιο αστείο πράγμα που έγινε σήμερα;» αντί για «Πώς πέρασες στο σχολείο;»). Ακούστε προσεκτικά τις δυσκολίες τους και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, αλλά αφήστε τα να βρουν τα ίδια τις δικές τους λύσεις, έτσι ώστε να ενδυναμωθούν και να νιώθουν ότι τα καταφέρνουν. Να θυμάστε ότι τα παιδιά εκφράζονται καλύτερα μέσα από το παιχνίδι, οπότε τέτοιες στιγμές ενδείκνυνται για να διερευνήσετε τα συναισθήματά τους.

10. Φροντίστε πρώτα εσάς

Τα παιδιά επηρεάζονται από αυτό που βλέπουν να συμβαίνει κι όχι από αυτό που τους λέμε. Αν αντιλαμβάνονται τη δική σας ανησυχία –και πιστέψτε με, την αντιλαμβάνονται– τότε θα ανησυχούν κι εκείνα. Αν νιώθετε ότι η περίοδος αυτή σάς έχει φτάσει στα όριά σας, οι καταστάσεις σας ξεπερνούν και η καθημερινότητά σας έχει δυσκολέψει υπερβολικά, αναζητήστε τη βοήθεια ειδικού. Αν δεν φροντίσετε πρώτα τη δική σας ψυχική υγεία, πώς θα καταφέρετε να φροντίσετε την ψυχική υγεία του παιδιού σας;

Τα παιδιά και οι έφηβοι μεγαλώνοντας σε μια κοινωνία που ζητά να ανασυνταχθεί, να οργανωθεί  σε γερά θεμέλια και να βρει την ισορροπία της ξανά, χρειάζονται περισσότερο από ποτέ τη θετική συμβολή του Life Coaching στις ζωές τους. Σαφώς αυτή η πρόταση θα μπορούσε να βρει εφαρμογή και σε άλλες χώρες. Ήδη στατιστικά όπου έχουν εφαρμοστεί  παρόμοια  προγράμματα έχουν παρατηρηθεί θεαματικά αποτελέσματα. Σύμφωνα με τον ορισμό του Whitmore «το Coaching απελευθερώνει το δυναμικό ενός ατόμου, ώστε να μεγιστοποιήσει τις επιδόσεις του συντελώντας στη μάθηση και όχι μόνο στη διδασκαλία». Επίσης σύμφωνα με τον Downey, Coaching «είναι η τέχνη κάποιου που δύναται να διευκολύνει την απόδοση, τη μάθηση και την ανάπτυξη του άλλου». Τέλος, κατά τον Wise «το Coaching ενεργοποιεί τα άτομα να παίρνουν συνειδητές αποφάσεις και τους παρέχει τη δυνατότητα να γίνουν ηγέτες της δικής τους ζωής».

Αναλογιζόμενοι τις παραπάνω ερμηνείες για το Coaching  αρχίζουμε να κατανοούμε πόσο σημαντικό είναι για τις ζωές των παιδιών και των εφήβων ένα πρόγραμμα Coaching. Και εφόσον μιλάμε για ζωές, θα συνδέσουμε το Life Coaching που ως σκοπό έχει την ευημερία του ατόμου, την επίτευξη των στόχων, τη βελτίωση των διαπροσωπικών σχέσεων και την καλλιέργεια της δημιουργικότητας με το Coaching για παιδιά και εφήβους. Παρακάτω θα παρουσιαστούν εργαλεία, μεθόδοι και θεωρίες που μπορούμε να αξιοποιήσουμε δουλεύοντας με παιδιά και εφήβους στη διαδικασία του Coaching.

Fairy tales / Storytelling

Το παραμύθι αποτελεί ένα μηχανισμό ταύτισης και συμβολοποίησης της πραγματικότητας από μία απόσταση ασφαλείας. Με τη βοήθειά τους αναγνωρίζουμε πλευρές του εαυτού μας που έχουμε απαρνηθεί ή πεποιθήσεις της ζωής μας που δεν μας ανήκουν και τις ασπαστήκαμε χωρίς  αξιολόγηση. Έρευνες σχετικές με την αντίληψη και την έλξη της προσοχής έχουν δείξει ότι η απόκτηση της πληροφορίας εξαρτάται αρκετά από τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται και έλκει το ενδιαφέρον. (Φιλίππου et al., 2010) Επίσης στην εποχή που διανύουμε χρειάζεται να καταλάβουμε τον εαυτό μας για να ζήσουμε συνειδητά, να καταφέρουμε να βρίσκουμε νόημα στη ζωή μας και να είμαστε ικανοποιημένοι με ό,τι κάνουμε.

Τα παραμύθια και οι ιστορίες αποτελούν κατάλληλα μέσα που μας επιτρέπουν να εμβαθύνουμε σε θέματα όπως οι αξίες, τα συναισθήματα και οι δεξιότητες ζωής. Μια ιστορία για παράδειγμα, είναι αυτή του Χόρχε Μπουκάι ‘Ο Αλυσοδεμένος Ελέφαντας’, στην οποία ο διάσημος Αργεντίνος ψυχίατρος εξηγεί ακόμη και σε πολύ μικρά παιδιά (έχει εκδοθεί και σε παιδικό βιβλίο) το λόγο για τον οποίο υποσεινήδητα ζούμε με συγκεκριμένο τρόπο και τη δυνατότητα να αλλάξουμε τη ζωή μας αρκεί να το επιδιώξουμε.  Σαν τον ελέφαντα  έτσι κι εμείς μένουμε  ακινητοποιημένοι στις  αλυσίδες  της ψυχής μας από την παιδική μας ηλικία.

Αξίες ζωής

Είναι πολύ σημαντικό για τα παιδιά και τους εφήβους να ανακαλύψουν όσο πιο νωρίς γίνεται τα φυσικά τους χαρίσματα, τα ταλέντα, τις κλίσεις τους. Προσδιορίζοντας τις προσωπικές τους αξίες θα τους βοηθήσει να καταλάβουν αυτό στο οποίο είναι καλοί. Οτιδήποτε είναι σημαντικό για εμάς μπορούμε να πούμε ότι είναι «αξία».  Αν δε γνωρίζουμε ξεκάθαρα ποιο είναι το σημαντικότερο πράγμα στη ζωή μας, πώς μπορούμε να έχουμε αυτοπεποίθηση ή την ικανότητα να λαμβάνουμε σωστές αποφάσεις; Δυσκολευόμαστε να πάρουμε αποφάσεις γιατί δεν έχουμε ξεκαθαρίσει μέσα μας τι έχει μεγαλύτερη αξία στην εκάστοτε περίσταση.

Ας θυμηθούμε όμως ότι η λήψη αποφάσεων βασίζεται ουσιαστικά στις ξεκάθαρες αξίες. Ας αναλογιστούμε επίσης πόσο σημαντικό είναι για τα παιδιά να γνωρίζουν από μικρά τις αξίες τους και να χτίζουν τη ζωή τους με πυξίδα αυτές. Τα άτομα που ζουν τη ζωή τους αρμονικά, με ταύτιση θεωρίας και πράξης, έχουν ηρεμία, ισορροπία, δύναμη και αποτελούν παράδειγμα άξιο θαυμασμού.

Οι αξίες μας αποτελούν τη δύναμη που μας καθοδηγεί με συνέπεια στη λήψη των αποφάσεων που καθορίζουν την κατεύθυνση και τον τελικό προορισμό της ζωής μας. Ο μοναδικός τρόπος για να είμαστε πραγματικά ευτυχισμένοι μακροπρόθεσμα είναι να ζήσουμε με τα υψηλότερα ιδανικά μας και οι πράξεις μας να συμφωνούν με αυτό που πιστεύουμε ότι είναι ο ανώτερος σκοπός της ζωής μας. Όταν δεν χρησιμοποιούμε την εσωτερική μας πυξίδα σωστά αισθανόμαστε αδυναμία, απογοήτευση, έλλειψη ικανοποίησης και εκείνη την αίσθηση ότι η ζωή μας θα μπορούσε να ήταν καλύτερη αν κάτι ήταν διαφορετικό. Αντιθέτως όταν ζούμε σύμφωνα με τις αξίες μας, δημιουργούμε μια απίστευτη δύναμη: μια αίσθηση σιγουριάς και εσωτερικής γαλήνης.  Όταν η επαγγελματική και προσωπική μας ζωή ευθυγραμμίζεται με τις αξίες μας, η ενεργητικότητά μας φτάνει στο μέγιστο και αισθανόμαστε ‘ο εαυτός μας’. Έχουμε την τάση να κάνουμε πράξη τις προσωπικές μας αξίες και όταν είμαστε ελεύθεροι να το κάνουμε νιώθουμε απόλυτη ευχαρίστηση και η κούραση μας φαίνεται ελάχιστη.

Η έννοια αξία στο Coaching δεν έχει να κάνει με την έννοια της ηθικής  ( παρόλο που η ηθική μπορεί να είναι η προσωπική αξία κάποιου) αλλά έχει μια πιο ευρεία έννοια η οποία σχετίζεται με αυτό που μας ελκύει στη ζωή. Οι προσωπικές μας αξίες είναι τα ενδιαφέροντά μας και τα στοιχεία εκείνα του χαρακτήρα μας που φαίνεται να μας οδηγούν προς έναν επιθυμητό και ελκυστικό τρόπο ζωής. Για παράδειγμα, μπορεί σε κάποιον άνθρωπο να του άρεσε από παιδί να φτιάχνει πράγματα με τα χέρια του  και ακόμη και όταν μεγάλωσε να του αρέσει . Το να κατασκευάζει λοιπόν μπορεί να είναι μια προσωπική του αξία την οποία εξασκεί φυσικά και τον ευχαριστεί.

Επιπλέον, αξίζει να αναφέρουμε ότι υπάρχουν προτρεπτικές και αποτρεπτικές αξίες. Προτρεπτικές όπως είναι η αγάπη, η ελευθερία, η αυτογνωσία, η δημιουργικότητα και αποτρεπτικές όπως είναι η απόρριψη, ο θυμός, ο φόβος, η ανασφάλεια. Εκτός από την παραπάνω κατηγοριοποίηση μπορούν να γίνουν και άλλες ομαδοποιήσεις αξιών, βοηθώντας όπως και να έχει τους coachees να γίνουν όσο το δυνατό καλύτεροι για να δημιουργήσουν τη ζωή που επιθυμούν.

Πεποιθήσεις

Με τους εφήβους θα μπορούσαμε να δουλέψουμε και τις πεποιθήσεις. Η λέξη  πεποίθηση προέρχεται από τον παρακείμενο «πέποιθα» του ρήματος «πείθω»  και σημαίνει έχω πειστεί, είμαι βέβαιος για κάτι. Κατά τον Γκάντι « οι πεποιθήσεις μας γίνονται σκέψεις, οι σκέψεις λόγια, τα λόγια πράξεις, οι πράξεις συνήθειες, οι συνήθειες αξίες και οι αξίες μοίρα». Ο Αριστοτέλης επίσης υποστήριξε ότι  «είμαστε αυτό που κάνουμε κατ’ εξακολούθηση».  Οι πεποιθήσεις είναι εξέχουσας σημασίας στο Coaching. Ο Ellis, εκφραστής της Γνωσιακής – Συμπεριφοριστικής  Ψυχολογίας υποστήριζε τα εξής: O άνθρωπος είναι ένα λογικό ον που όταν σκέφτεται λογικά, είναι ευτυχισμένος και επαρκής. Όταν όμως σκέφτεται παράλογα, είναι δυστυχής γιατί οι “παράλογες” σκέψεις δημιουργούν στρες, κατάθλιψη, θυμό και ενοχές.

Οι πεποιθήσεις μας διαμορφώνονται από τις επιρροές και τις εμπειρίες που έχουμε αρχικά από το οικογενειακό μας περιβάλλον κι έπειτα από την κοινωνία, το σχολείο, την εργασία μας, τη θρησκεία, τα Μ.Μ.Ε. Οι πεποιθήσεις μας έχουν καθοριστικό ρόλο στη ζωή μας. Μπορούν να αποτελέσουν παράγοντα εξέλιξης και δημιουργίας ή παράγοντα στασιμότητας .Το ποιοι είμαστε σήμερα και ποιοι θα γίνουμε μετέπειτα δε διαμορφώνεται ούτε από το περιβάλλον, ούτε από τα γεγονότα που συμβαίνουν, αλλά από τον τρόπο που τα ερμηνεύουμε.

Σύμφωνα με τον Life Coach Δημήτρη Τσέλιο « Όποτε συμβαίνει κάτι στη ζωή μας, ο εγκέφαλός μας κάνει δύο ερωτήσεις: 1) σχετίζεται με πόνο ή με ευχαρίστηση; 2) τι πρέπει να κάνω για να αποφύγω τον πόνο και να αισθανθώ ευχαρίστηση;» Οι απαντήσεις που δίνουμε εξαρτώνται από τις πεποιθήσεις μας. Δεν υπάρχουν κακές και καλές πεποιθήσεις. Υπάρχουν πεποιθήσεις ενδυναμωτικές, που έχουν δηλαδή θετική επίδραση στη ζωή μας και πεποιθήσεις αποδυναμωτικές που έχουν αρνητική επίδραση. Είναι αναγκαίο λοιπόν να εξετάσουμε τις πεποιθήσεις μας και όσες από αυτές είναι αποδυναμωτικές, να τις αντικαταστήσουμε με νέες ενδυναμωτικές. ( Τσέλιος, 2018)

Θα λέγαμε ότι η πραγματικότητά μας είναι η αντανάκλαση των πεποιθήσεών μας. Ό,τι πιστεύουμε μέσα μας, αυτόν τον κόσμο βλέπουμε και προβάλλουμε  έξω μας. Είναι ουσιαστικής σημασίας για τα νέα παιδιά να έχουν την ευκαιρία να εργαστούν πάνω στον τομέα των πεποιθήσεων προκειμένου να αντιληφθούν ποια πεποίθηση είναι δική τους, ποια των γονέων τους ή της κοινωνίας για παράδειγμα, έτσι ώστε να πάρουν τις καλύτερες δυνατές αποφάσεις για τις ζωές τους. Θα τους βοηθήσει τόσο στην οριοθέτηση και πραγματοποίηση των στόχων τους, όσο και στις επαγγελματικές τους επιλογές, στην αλλαγή συμπεριφορών και στην απόκτηση νέων συνηθειών.

SWOT Analysis

Ένα εργαλείο Coaching ποy μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κυρίως από την εφηβική ηλικία και μετά, είναι η SWOT Analysis. Δημιουργήθηκε από τον καθηγητή του Stanford A. Humphrey και τη συναντάμε στις επιχειρήσεις. Χρησιμοποιείται για τη λήψη αποφάσεων και μελετά τα Ισχυρά Σημεία (Strengths), τα Αδύναμα Σημεία (Weaknesses) καθώς και τις Ευκαιρίες (Opportunities) και  Απειλές (Threats) που προκύπτουν. Το Coaching αξιοποίησε την SWOT και δημιούργησε την Personal SWOT έτσι ώστε να ανακαλύψουν τα άτομα τα δυνατα / αδύναμα σημεία τους όπως και τις ευκαιρίες/ απειλές που προκύπτουν.

Στοχοθεσία

Ενα άλλο σημαντικό εργαλείο στο Coaching για παιδιά και εφήβους είναι και ο προσδιορισμός στόχων. Θεμελιώδης αρχή στο Coaching είναι ότι τους στόχους τους βάζει ο coachee – μαθητής ενώ ο ρόλος του coach είναι καθαρά διευκολυντικός και μη κατευθυντικός. Ο  coach χρειάζεται να δώσει έμφαση στη συγκεκριμενοποίηση των στόχων και να θέσει τις κατάλληλες ερωτήσεις στον coachee. Οι στόχοι που βάζει ο coachee ενδέχεται να αλλάξουν με τον καιρό και αυτό είναι σύνηθες καθώς μπορεί να δείχνει ότι ο coachee ανακαλύπτει πιο βαθιές πτυχές στα πεδία ενδιαφέροντός του.

Οι στόχοι χρειάζεται να είναι SMART. S.M.A.R.T. αποτελεί ακρωνύμιο του:

• Specific (Συγκεκριμένοι)
• Measurable (Μετρήσιμοι)
• Attractive (Ελκυστικοί) or Achievable (Επιτεύξιμοι)
• Realistic (Ρεαλιστικοί) or Relevant (Συναφείς, σχετικοί)
• Time Oriented (Χρονικά Δεσμευτικοί)

Ένα επίσης πολύ ουσιαστικό χαρακτηριστικό της στοχοθεσίας είναι η θετική διατύπωση. Η εστίαση χρειάζεται να γίνεται στο τι επιθυμεί ο coachee και όχι στο τι δεν επιθυμεί. Όπως διατυπώνει ο Whitmore «το να χτίζουμε ποιοτικά χαρακτηριστικά μέσω θετικής πλαισίωσης, είναι πολύ πιο δημιουργικό, αλλά και πιθανότερο να επιτύχει, σε σχέση με το να εξορκίζουμε απλά οτιδήποτε κατηγοριοποιούμε ως αδυναμία».  Για παράδειγμα ένας μαθητής είναι προτιμότερο να αποφύγει να πει ‘δε θέλω να αποτύχω στις εξετάσεις’ αλλά να κάνει τη θετική διατύπωση ‘ θέλω να πετύχω στις εξετάσεις’ και μάλιστα χρησιμοποιώντας το μοντέλο S.M.A.R.T που αναφέρθηκε παραπάνω προκειμένου να έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.  Οι στόχοι μπορούν να προκύψουν από μια ανάλυση SWOT.

Αξίζει να  αναφέρουμε πως υπάρχουν μοντέλα Coaching για τη στοχοθεσία. Ο coach αποφασίζει ποιο μοντέλο Coaching θα ακολουθήσει και ποιο ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες, τους στόχους και την υπάρχουσα κατάσταση του coachee. Ένα από τα πιο διαδεδομένα μοντέλα είναι το GROW μοντέλο. Πρώτη φορά μίλησε γι’ αυτό ο John Whitmore, στο βιβλίο του « Coaching for Performance».

Goal: Στόχος

Reality: Πραγματικότητα

Options, Obstacles: Επιλογές, Εμπόδια

Will: Θέληση. Για το γράμμα W υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές ερμηνείες όπως Wrap Up: Συμπεράσματα και Way Forward: Τι θα κάνεις;

Θετική Ψυχολογία

Στους πυλώνες στους οποίους βασίστηκε το Coaching είναι η Θετική Ψυχολογία. « Σύμφωνα με τον πρωτοπόρο της Θετικής Ψυχολογίας, Martin Seligman το Coaching είναι το πρακτικό εργαλείο εφαρμογής του νέου αυτού πεδίου της ψυχολογίας»

Η Θετική Ψυχολογία μελετά επιστημονικά τις δυνάμεις εκείνες που συντελούν στην ευημερία των ανθρώπων και των κοινοτήτων. Ο τομέας αυτός της ψυχολογίας στηρίζεται στην πεποίθηση ότι ο άνθρωπος στοχεύει σε μια ζωή με νόημα και σκοπό, δίνοντας έμφαση στα θετικά του χαρακτηριστικά, με ενίσχυση των εμπειριών της αγάπης, της εργασίας και του παιχνιδιού. Μπορούμε να πούμε λοιπόν ότι στη θετική ψυχολογία, έχουμε να κάνουμε με μια ψυχολογία όπου ο προσανατολισμός της είναι θετικός και ενασχόλησή της είναι η αυθεντική ευτυχία και η ευζωία. Στη θετική ψυχολογία έχουν αναπτυχθεί  τεχνικές οι οποίες αυξάνουν τα επίπεδα ικανοποίησης και ευημερίας.

Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αναφέρουμε τον πρόδρομο της Θετικής Ψυχολογίας Abraham Maslow, έναν από τους γνωστότερους εκφραστές της Ανθρωπιστικής Ψυχολογίας. Η Ανθρωπιστική Ψυχολογία του Maslow υποστηρίζει ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν την εγγενή επιθυμία να πραγματοποιήσουν το μέγιστο των δυνατοτήτων τους και να φτάσουν στο σημείο της «αυτοπραγμάτωσης». Σύμφωνα με την «πυραμίδα των αναγκών» του Maslow στη βάση – αμέσως μετά τις βιολογικές ανάγκες και τις ανάγκες ασφάλειας- είναι η ανάγκη του ανθρώπου να είναι αγαπητός και σημαντικός για τους γύρω του. Εφόσον ικανοποιηθεί αυτή η ανάγκη ο άνθρωπος προχωράει προς την πνευματική του εξέλιξη και αυτοπραγμάτωση. Οι άνθρωποι τείνουν φυσικά προς την αυτοπραγμάτωση και την αγγίζουν όταν βρίσκονται σε αρμονία με τον κόσμο που τους περιβάλλει και με τον εαυτό τους.

Βιωματικές ασκήσεις

Η άσκηση είναι μια οργανωμένη πρόταση που μπορεί να κάνει ο εμψυχωτής – coach προς τους συμμετέχοντες ομαδικά ή ατομικά. Έχει δομή καθώς είναι μια δράση που λαμβάνει χώρα σε συγκεκριμένο χρόνο και τόπο με  οδηγίες. Αποτελεί μια άμεση εμπειρία  φέρνοντας σε επαφή τον συμμετέχοντα με τον εαυτό του και  με τους άλλους συμμετέχοντες. Το βίωμα εφόσον συμβεί είναι αληθινό. Οι αντιδράσεις του, τα συναισθήματά του και η γνώση που αποκτά είναι γνήσια καθώς προέρχονται από τη δική του εμπλοκή.( Αρχοντάκη et al., 2003)

Οι βιωματικές ασκήσεις μπορούν να βοηθήσουν παιδιά και εφήβους στην απόκτηση των κατάλληλων εργαλείων στα πλαίσια ενός μαθήματος Life Coaching. Όπως αναφέρει και ο Carl Rogers, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Ανθρωπιστικής Ψυχολογίας « Έφτασα να πιστεύω ότι στο σχολείο, όπως και στην ψυχοθεραπεία, οι μόνες γνώσεις που μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά ενός ατόμου είναι αυτές που ο ίδιος ανακαλύπτει μόνος του και τις κάνει δικές του». (Αρχοντάκη et al., 2003) Ένα ακόμη απόφθεγμα προερχόμενο από Ιθαγενείς της Αμερικής σχετικά με τη βιωματική μάθηση είναι το παρακάτω: « Αν μου αναφέρεις κάτι, μάλλον θα το ξεχάσω. Αν μου δείξεις κάτι, μπορεί να μην το θυμηθώ. Βάλε με να κάνω κάτι, έτσι θα το καταλάβω». (Σίμου, 2012)

Ένα παράδειγμα βιωματικής άσκησης στην οποία καλλιεργούμε την αυτογνωσία, την έκφραση επιθυμιών καθώς και τη διαδικασία αλλαγής είναι η ακόλουθη.

Ονομάζεται:  ‘Η ζωή μου τώρα – όπως θα την ήθελα’.

Υλικά – μέσα που θα χρειαστούμε: χρωματιστούς μαρκαδόρους, χαρτιά, περιοδικά, ψαλίδια και κόλλα.

Στάδιο πρώτο: Ας φτιάξουμε ένα κολάζ. Πρόκειται να χωρίσουμε ένα χαρτί στη μέση και στη μία πλευρά κολλάμε εικόνες οι οποίες δείχνουν τη ζωή μας την τωρινή χρονική περίοδο. Στην άλλη, εικόνες που δείχνουν πώς  θέλουμε να είναι στο μέλλον.( Θα μπορούσαμε επίσης να συμπληρώσουμε την άσκηση με ζωγραφική και με γραπτά μηνύματα). Παίρνουμε τα υλικά που χρειαζόμαστε και αρχίζουμε.

Στάδιο δεύτερο: Παρουσιάζουμε το έργο μας και κάνουμε συζήτηση γύρω από αυτά. (Αρχοντάκη et al., 2003)

Στις βιωματικές ασκήσεις μπορούμε να προσθέσουμε και τον καθοδηγούμενο οραματισμό.

Δεξιότητες ζωής

Τα εκπαιδευτικά προγράμματα στην Ελλάδα στοχεύουν κυρίως στη μετάδοση ακαδημαϊκών γνώσεων. Ο άνθρωπος όμως είτε ενήλικας είτε παιδί είναι αναγκαίο να αναπτυχθεί ολόπλευρα. Τα παιδιά πέρα από το γνωστικό πεδίο έχουν ανάγκη για προσωπική ανάπτυξη προκειμένου να αναπτύξουν την ικανότητα να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες στο σχολικό και οικογενειακό τους περιβάλλον. Η Δρ Βίκυ Σίμου (2012) αναφερόμενη στα θετικά αποτελέσματα των προγραμμάτων με σκοπό την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης των παιδιών επισημαίνει :

«Αξίζει να αναφερθεί ότι έρευνες που έχουν διεξαχθεί στο εξωτερικό, σε σχολεία που έχουν υιοθετήσει προγράμματα για την ενδυνάμωση της αυτοεκτίμησης των μαθητών τους, σημείωσαν εκπληκτικά αποτελέσματα τα οποία σχετίζονταν τόσο με τη δημιουργία περισσότερων επιθυμητών συνθηκών διδασκαλίας, όσο και με τη μείωση των συγκρούσεων μεταξύ των μαθητών. Σημειώνεται επίσης ότι τα περισσότερα σχολεία που έχουν επιλεγεί ως ‘διακεκριμένα σχολεία’ τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής – ενδεικτικά στην Πολιτεία της Καλιφόρνια το ποσοστό ανέρχεται στο 94% – όσο και στην ευρωπαϊκή ήπειρο έχουν υιοθετήσει προγράμματα για την ανάπτυξη και την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης των μαθητών τους». ( Σίμου, 2012, σ.199).

Σημαντικό είναι το γεγονός ότι τέτοιες προσπάθειες έχουν γίνει και γίνονται και στη χώρα μας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του προγράμματος ασφάλειας και εμπιστοσύνης που έλαβε χώρα το 2002-2003 στο 1^ο δημοτικό Σχολείο Νέου Ψυχικού όπου υπεύθυνη ήταν η εκπαιδευτικός κ. Αγάπη Δενδάκη, καθηγήτρια Αγγλικών, η οποία είχε εκπαιδευτεί από την  Δρ Βίκυ Σίμου.             ( Σίμου, 2012). Στην πορεία των χρόνων προέκυψαν σαφώς και άλλες δράσεις . Ένα τρέχων χαρακτηριστικό πρόγραμμα ψυχικής ενδυνάμωσης και ανάδειξης προσωπικών αξιών για παιδιά είναι το ‘ΝΑΙ ΜΠΟΡΩ’ του συγγραφέα Στέφανου Ξενάκη. Το πρόγραμμα εφαρμόζεται σε σχολεία της χώρας από εκπαιδευτικούς που νοιάζονται για την προσωπική ανάπτυξη των παιδιών. Αυτό που προσδοκούμε είναι μια εκπαίδευση που δεν ενδιαφέρεται μόνο για τις ακαδημαϊκές γνώσεις αλλά επενδύει στην προσωπική ανάπτυξη, στις συναισθηματικές ανάγκες και στην απόκτηση δεξιοτήτων ζωής (soft skills). Σύμφωνα με τον Maslow «οι θετικές ανθρώπινες σχέσεις και η υψηλή αυτοεκτίμηση αποτελούν τη βάση για κάθε είδους μάθηση. Ο βαθμός της αυτοεκτίμησής μας στηρίζεται στην αυτογνωσία μας και στην αυτογνωσία μας στηρίζεται η ψυχική και συναισθηματική μας υγεία». Τέτοια προγράμματα λοιπόν συμβάλλουν στην ψυχική και συναισθηματική υγεία των νέων. Επιπλέον, ενισχύουν τις νοητικές τους ικανότητες καθώς και το αποτέλεσμα της μάθησης. ( Φιλίππου et al., 2010)

Συμπεράσματα και μελλοντικές προτάσεις

Στο παραπάνω άρθρο παρουσιάστηκαν τρόποι και εργαλεία που μπορούν να φανούν χρήσιμα σε παιδιά και εφήβους προκειμένου να αξιοποιούν τα ταλέντα τους, να ακολουθούν τα όνειρά τους, να θέτουν και να πραγματοποιούν στόχους  μένοντας πιστοί στις αξίες τους, ανεξαρτήτως των εξωτερικών συνθηκών. Επίσης αναφέρθηκε το πώς μπορούν να καλλιεργούν χρήσιμες δεξιότητες ζωής όπως είναι η επίλυση προβλημάτων, η συνεργασία, η αυτοεκτίμηση, η προσωπική ανάπτυξη καθώς και το πώς να εμπνέονται από τεχνικές που επιφέρουν θετικά αποτελέσματα στη ζωή τους.

Όταν συμβάλουμε στην ευημερία και ευτυχία των μικρών μας ηρώων είναι πιο πιθανό να δημιουργηθούν και ευτυχισμένοι ενήλικες μετέπειτα. Όλο αυτό συντελεί στο να οικοδομήσουμε μια πληρέστερη και ουσιαστικά ευτυχισμένη κοινωνία που θα έχει τις βάσεις της σε αυθεντικές αξίες και θα αποτελεί πηγή ευημερίας και έμπνευσης.

Εν κατακλείδι, περισσότεροι ευτυχισμένοι και ικανοποιημένοι άνθρωποι σημαίνει μείωση της βίας, της εγκληματικότητας, των ψυχικών και σωματικών νόσων, ενώ ταυτόχρονα  αυξάνονται τα επίπεδα καλής υγείας, ευτυχίας  και επιτυγχάνεταi ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Το σύνθημά μας είναι ευτυχισμένα παιδιά που οδηγούν σε ευτυχισμένους ενήλικες.

Βιβλιογραφία

Ελληνόγλωσση

Αρχοντάκη  Ζάννα – Φιλίππου  Δάφνη, 205 βιωματικές ασκήσεις για εμψύχωση ομάδων ψυχοθεραπείας, κοινωνικής εργασίας, εκπαίδευσης, Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2003.

Δεληγεωργίου Ιωάννα, Κυριότερα Μοντέλα Executive Coaching and Mentoring (εκπαιδευτικές σημειώσεις  Life & Executive Coaching), Μητροπολιτικό Κολλέγιο, 2019.

Κυρικάκη Έφη, Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός & Θετική Ψυχολογία (εκπαιδευτικές σημειώσεις  Life & Executive Coaching), Μητροπολιτικό Κολλέγιο, 2019.

Παπάνης  Ευστράτιος, Ειρήνη  Καραμπάση και Κατερίνα Μπαλάσα, Εισαγωγή στο Life & Executive Coaching με στοιχεία Συμβουλευτικής (εκπαιδευτικές σημειώσεις Life & Executive Coaching), Μητροπολιτικό Κολλέγιο, 2019.

Σίμου Βίκυ, Μπαμπά μαμά δάσκαλε Αξίζω, Αθήνα, Εκδόσεις Καλέντη, 2012.

Τσέλιος Δημήτριος, Πεποιθήσεις: Δύναμη Εξέλιξης ή Παράγοντας Στασιμότητας (εκπαιδευτικές σημειώσεις Πρόγραμμα Ψυχικής και Κοινοτικής Υγείας), Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 2018.

Φιλίππου Δάφνη – Καραντάνα Πόλα, Ιστορίες για να Ονειρεύεσαι…Παιχνίδια για να μεγαλώνεις…Για εμψύχωση βιωματικών ομάδων προσωπικής ανάπτυξης, Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010.

Φουντά Θεοδώρα, Εισαγωγή στο Coaching. Ιστορικό και Εννοιολογικό Πλαίσιο Coaching (εκπαιδευτικές σημειώσεις  Life & Executive Coaching), Μητροπολιτικό Κολλέγιο, 2019.

Ξενόγλωσση

Goleman Daniel, Η συναισθηματική νοημοσύνη. Γιατί το «EQ» είναι πιο σημαντικό από το «IQ»;, Τόμος Β, Αθήνα, Εκδόσεις Πεδίο, 2015.